ساختار ISO 14001 به ده بند اصلی تقسیم می شود. سه مورد اول مقدماتی هستند و هفت مورد آخر شامل الزامات سیستم مدیریت زیست محیطی است.  هفت بند اصلی آن بشرح زیر است:

• بند ۴: سازمان – این بخش در مورد الزامات برای درک سازمان شما به منظور پیاده سازی EMS صحبت می کند. این شامل الزاماتی برای شناسایی مسائل داخلی و خارجی، شناسایی افراد ذینفع و انتظارات آنها، دامنه کاری EMS و شناسایی فرآیندهای مورد نیاز برای EMS است.
• بند ۵: رهبری – الزامات رهبری  مورد نیاز مدیریت ارشد را برای نقش مؤثر در اجرای EMS پوشش می دهد. مدیریت ارشد باید با اطمینان از تعهد زیست محیطی، تعریف و ابلاغ خط مشی زیست محیطی و تخصیص نقش ها و مسئولیت ها در سراسر سازمان، تعهد خود را به EMS نشان دهد.
• بند ۶: برنامه ریزی – مدیریت ارشد باید برای عملکرد مداوم EMS نیز برنامه ریزی کند. ریسک‌ها و فرصت‌های EMS در سازمان باید ارزیابی شوند و اهداف محیطی برای بهبود شناسایی و برای دستیابی به این اهداف برنامه‌ریزی شود. بعلاوه، لازم است سازمان تمامی روش های تعامل و تاثیر فرآیندهای سازمانی بر محیط و همچنین تعهدات قانونی و سایر تعهدات مورد نیاز سازمان را ارزیابی کند.
• بند ۷: پشتیبانی – بخش پشتیبانی مدیریت در خصوص منابع برای EMS می پردازد، و همچنین شامل الزامات مربوط به شایستگی، آگاهی، ارتباطات و کنترل اطلاعات مستند (اسناد و سوابق مورد نیاز برای فرآیندهای شما) است.
• بند ۸: عملیات – الزامات عملیات به تمام جنبه‌های کنترل‌های محیطی مورد نیاز فرآیندهای سازمانی و همچنین نیاز به شناسایی موقعیت‌های اضطراری بالقوه و برنامه‌ریزی واکنش‌ها می‌پردازد تا در صورت وقوع یک وضعیت اضطراری آماده پاسخگویی باشید.
• بند ۹: ارزیابی عملکرد – این بخش شامل الزامات مورد نیاز برای اطمینان از اینکه شما می توانید نظارت بر عملکرد EMS خود را به خوبی انجام دهید را شامل می شود. این بند شامل نظارت و اندازه گیری فرآیندهای شما، ارزیابی انطباق با محیط زیست، ممیزی های داخلی و بررسی مداوم ( بهبود مستمر) مدیریت EMS است.
• بند ۱۰: بهبود – این بخش آخر شامل الزامات مورد نیاز برای بهبود EMS شما در طول زمان است. این شامل نیاز به ارزیابی عدم انطباق فرآیند و انجام اقدامات اصلاحی برای فرآیندها است.تمام بندهای استاندارد بر اساس یک چرخه بهبود مستمر ( چرخه دمینگ ) ( Plan-Do-Check-Act ) هستند که از این عناصر برای اعمال تغییرات در فرآیندهای سازمان به منظور هدایت و حفظ پیشرفت ها در فرآیندها استفاده می کند.

مزایای ISO 14001 قابل اغراق نیست. همانطور که در بالا ذکر شد، شرکت های بزرگ و کوچک از این استاندارد به خوبی استفاده کرده اند. در اینجا فقط چند مورد از این مزایا ذکر شده است:

• تصویر و اعتبار خود را بهبود ببخشید : با اطمینان دادن به مشتریان مبنی بر اینکه متعهد به مدیریت اثرات زیست محیطی خود هستید، می توانید برند و سهم بازار خود را رشد دهید. از طریق حفظ یک برند عمومی خوب و بهبود روابط با جامعه و ذینفعان ، سوددهی خود را افزایش دهید.
• کنترل هزینه : یکی از بهبودهایی که همه شرکت ها به دنبال آن هستند کاهش هزینه ها است. EMS می تواند با صرفه جویی در انرژی و مواد ورودی به این امر کمک کند، در حالی که حوادثی را که یک شرکت می تواند متحمل هزینه های بیمه مسئولیت شود و بهبود کنترل های محیطی می تواند به دریافت خدمات بیمه ای مقرون به صرفه تربرای سازمان شود.
• از تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد استفاده کنید : با اطمینان از اینکه از داده‌های دقیق برای تصمیم‌گیری در مورد بهبود مستمر موارد زیست محیطی استفاده می‌کنید، می‌توانید به‌جای چندین بار تلاش ناموفق، شانس موفقیت‌آمیز بودن بهبودهای خود را در اولین بار افزایش دهید. با استفاده از این داده ها برای ردیابی پیشرفت خود، می توانید این ابتکارات را قبل از اینکه از ریل خارج شوند، اصلاح کنید، که می تواند در هزینه ها و زمان صرفه جویی کند.
• فرهنگ بهبود مستمر ایجاد کنید : با بهبود مستمر، می توانید به منظور بهبود تصویر عمومی خود و کاهش بالقوه هزینه های خود، همانطور که در بالا ذکر شد، به سمت فرآیندهای بهتر و کاهش اثرات زیست محیطی به روشی سیستماتیک حرکت کنید. هنگامی که فرهنگ بهبود ایجاد می شود، کارکنان همیشه به دنبال راه هایی برای بهبود فرآیندهای خود هستند که حفظ EMS را آسان تر می کند.
• افراد خود را درگیر کنید : با توجه به انتخاب بین کار برای شرکتی که به محیط اطراف خود اهمیت می دهد و شرکتی که این کار را نمی کند، اکثر مردم شرکت اول را ترجیح می دهند. با درگیر کردن کارکنان خود در یک تلاش گروهی برای کاهش اثرات زیست محیطی خود، می توانید تمرکز و حفظ کارمندان را افزایش دهید.